Wandkleden Rod en Karoliina



English: Wallhangings
Nederlands: Wandkleden Rod en Karoliina








Op donderdagavond vertrek ik uit het “hoge Noorden” op weg naar Sittard. Ik kom laat in de avond aan bij een leuke B&B met een heerlijk bed.
De volgende ochtend word ik door Sophie verwend met vers fruit en een uitgebreid ontbijt.
Vol verwachting rijd ik naar Wolwerkplaats Moeder Aarde van Annemie Koenen.
Op het zoldertje zijn al een aantal vrouwen aanwezig. We spelden naamkaartjes op, nemen vast koffie of thee en als het gezelschap compleet is legt Annemie de huisregels uit en geeft dan het woord aan Karoliina en Rod. Karoliina is de viltster en Rod de prater, zo blijkt al snel.

Hij gaat bij ons allemaal langs en vraagt naar de ontwerpen die we van tevoren thuis moesten maken. Bij iedereen legt hij uit wat de moeilijkheden en de mogelijkheden zijn, soms aftastend bij Karoliina of zij het daar mee eens is.
Dan gaan we naar beneden, waar in de drukkerij een werkplaats met groten tafels is ingericht. Karoliina maakt een proeflapje en laat ons zien wat de bedoeling is. Het is nu al leuk! En het ziet er vrij simpel uit.

Dan weer naar boven, waar grote zakken met Finse wol op tafel worden geleegd. Mooie natuurtinten, variërend van zeer lichtgrijs tot heel donkerbruin. Dat wordt de ondergrond van ons proeflapje en vervolgens van ons kleed.

En dan nog prachtige kleuren voor de voorstellingen. Zowel synthetisch als plantaardig geverfde wol. De Finse wol is van een oud landras, waar nog maar weinig schapen van zijn. Rod en Karoliina laten ze scheren en verven de wol daarna zelf. Ze beschikken over gigantische kaardmachines, waar grote vellen zachte wol afkomen.
We hebben allemaal onze kleuren opgegeven en de wol wordt uitgedeeld en gewogen.
Daarna verdwijnt de een na de ander naar beneden en iedereen zoekt een plekje aan een tafel.
En dan kunnen we beginnen met onze proeflapjes. Meteen blijkt al, dat wat zo simpel leek toen Karoliina het voordeed, in de praktijk veel oefening vereist.
We leggen, kijken, voegen toe of halen weg en langzaam groeien de wolstapels op de tafels uit tot kleine kleedjes. Ook het natmaken en masseren van de wol gaat op Karoliina’s manier. Water over je hand gieten, hand verplaatsen, zachtjes wrijven enzovoort. Veel aandacht wordt besteed aan het vilten van de randen. Er worden geen mallen of zo gebruikt, alles moet met het timmermansoog. En zo werken we de hele dag gestaag door, tot de proeflapjes volgens ons goed genoeg zijn.
Later kunnen we ze nog verder afmaken. Het gaat er vooral om of je tevreden bent met de kleur, het model en je ontwerp.

Om half zeven wordt de pizzakoerier besteld. Wie in de buurt woont gaat naar huis, en de anderen eten in de tuin. De pizzadienst is hier net als de Chinees: veel te grote porties. Zo hebben we deze dag niet alleen veel van ons proeflapje geleerd, maar weten we nu ook dat we 1 gerecht per 2 personen kunnen bestellen.

Zaterdagochtend beginnen we om 9 uur met ons kleed.
De Duitse Annette verrast ons met een bijna klaar kleed, want zij heeft de vorige avond tot half 11 doorgewerkt. Later op de dag zal zij ons nog versteld doen staan van 2 complete kleden, waar wij nog steeds wrijven op ons eerste en er ook nog steeds mensen bezig zijn met het leggen van de laatste details van wol.
Overal om ons heen hangen de foto’s, die Annemie gisteren gemaakt heeft die al door Sjef zijn afgedrukt.
We werken, praten, overleggen en komen al doende veel te weten over de techniek en werkwijze van Karoliina en Rod. Er wordt veel water gebruikt en de Finse pijnboomzeep verschilt in hardheid en schuimigheid van olijfzeep. We bouwen dijkjes met handdoeken en de centrifuge draait volop.
We eten weer een heerlijke lunch buiten. Het is fantastisch weer, maar daar merken we weinig van, zo druk zijn we binnen bezig met onze kleden.
Aan het eind van de middag worden de menulijsten van de pizzadienst weer opgezocht, en wijs geworden bestellen we porties per tweetallen.
Daarna wordt en nog doorgewerkt tot een uur of half tien en dan vertrekt ieder weer naar huis of B&B.

Zondagochtend eten we een eitje bij het ontbijt en Sophie heeft voor Carla en mij een vlaai op de kop getikt om mee te nemen naar huis. We zijn tenslotte in Limburg.
In het vilttraject van de kleden zijn inmiddels behoorlijke verschillen opgetreden. Het ene ontwerp gaat duidelijker sneller dan het andere. Er zijn nog steeds mensen bezig die nog iets aan de voorstelling moeten doen, er zijn er die al kunnen rollen, er zijn er die bijna kunnen spoelen en Annette is klaar en aan de wandel.

Tegen de middag kunnen er een aantal gespoeld worden en dat wordt een waar waterballet in een Sittardse straat. Voorbijkomers kijken soms verbaasd en soms verrast wat we aan het doen zijn.
Emmers water worden over de kleden gegoten en met de handen gepletst, zodat ook t-shirts en broeken druipen van het water. Maar de zon schijnt en het deert ons niet. De een giet water en de ander rolt het er met een deegroller weer uit. De zeep verdwijnt in een putje en de kleden worden prachtig van kleur! Het is spannend en leuk om te zien hoe mooi ze een voor een tevoorschijn komen na een spoelbeurt. We leren dat als er nog zeep in je viltwerk zit, het makkelijk water opneemt. Als er geen zeep meer in zit blijven de waterdruppels op het kleed liggen. Uiteindelijk worden de kleden nog in de centrifuge gedaan en met een speciaal door Rod ontwikkelde deegroller gerold.
Om een uur of 4 zijn de meeste kleden af, maar een paar mensen moetenthuis nog aan de slag.

Er wordt een groepsfoto gemaakt en dan is er nog koffie met vlaai!
Wat een fantastische cursus en wat een fantastische verzorging door Annemie en Sjef.
Iedereen heeft genoten van de kennis die Karoliina en Rod met ons gedeeld hebben en de fijne plek die Annemie en Sjef voor ons beschikbaar hebben gesteld. Allemaal heel erg bedankt daar voor!! Dita Blom





Rond wandtapijt 80-90 cm.
Benodigd ongeveer 600/700 gram naturel wol, en 150 – 200 gram gekleurde wol.

De basis bestaat uit drie tot 5 lagen, minimaal 10 cm. dik.
Bouw een ´zwembad´, dwz. Leg wol onder de toplaag die uit 1 stuk moet zijn, evenals de onderkant. De toplaag moet ca. 10 cm. oversteken ivm. het maken van een rand.

Natgemaakt voile erover,
Alles met water met zeep erover sprenkelen
Gaas erover.
Leg je hand op het gaas, giet er zeepwater overheen, verschuif je hand voorzichtig 1 handbreedte, en begin zachtjes te wrijven op de plek waar je hand lag. Begin in het midden en werk zo het volledige viltwerkstuk af met het doordrenken met zeepwater.
Wees niet voorzichtig met water, 1of 2 emmers is niks, 3 is goed voor een werkstuk van 1 meter doorsnee.

Dan voile en gaas eraf.
Leg de randen om naar achteren. Te dun? Bijleggen tussen de lagen en inpakken.
Dan eerst de randen vilten. Vinger ernaast houden om de rand staand te houden. Als de rand helemaal gevilt is, kun je de randen waar het nog uitstulpt naar binnen wrijven met een kromme vinger.

Binnenstuk licht aanwrijven, later harder, bij voorkeur onder een voiledoek om je ontwerp niet te beschadigen. Als de bovenlaag dicht is, omkeren (vouw als een soort harmonica of rol om een zwemnoodle/buis).
Achterkant, eerst weer aan de randen werken tot ze stevig zijn,
Dan het binnenste, eerst licht, later harder. Blijf zo lang mogelijk op de achterkant doorwrijven (kan gerust een uur of 3 zijn). Dan weer omkeren en de voorkant hard wrijven.

Als het stuk voldoende dichtgevilt is (hoe langer je wrijft, hoe beter het is), kan er gerold worden met een noodle en een mat (denk er om, telkens wisselen van boven en onderkant, en een kwartslag draaien om de vorm rond te houden, je kunt zelfs een ei rond maken door te rollen in de lengterichting).
















Of met een bewerkte houten deegroller met ribbels erin. Grootste voordeel hiervan is dat het stuk vlak blijft en je dus meer controle hebt over de krimp. Ook de kleuren komen er minder doorheen.

Als het werkstuk stevig aanvoelt, kan de zeep eruit gespoeld worden:
Op een vlakke tafel, emmer water erop gieten en met een deegroller het water er weer uitrollen.
De zeep is weg, als water op het vilt blijft liggen, zeker drie emmers water eroverheen, tot wel 8.
Vlak laten drogen.

Nienke Smit







Handige links:

www.villivilla.org (om wol te bestellen)

www.rod.4felts.com/tools.htm (voor houten hulpmiddelen van Rod)

www.4felts.com (voor de ontwerpen van Karoliina)







naar boven naar boven